Overgewicht hangt nauw samen met diverse gezondheidsrisico's zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Zijn de medicijnen die je bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol weer omlaag kunnen helpen voldoende om het risico te verkleinen?
In de strijd tegen overgewicht is er een nieuw middel op de markt: de Slim Form Patch, oftewel de dieetpleister. Het is een pleister die je op je huid plakt, waardoor je eetlust zou verminderen en je vetverbranding toeneemt. Niet iedereen is echter even enthousiast over dit product. Het zou mogelijk zelfs gevaarlijk zijn voor je gezondheid.
Weer een nieuw medicijn tegen overgewicht aangekondigd. Wie ooit een veilig en succesvol middel ontwikkelt wordt schatrijk. De race is in volle gang. Tot nu toe zonder resultaat. Wie is de nieuwe kandidaat?
Londense wetenschappers denken binnen tien jaar een nieuw middel in handen te hebben dat tot evenveel gewichtsverlies leidt als een chirurgische maagverkleining.
In principe moet je eigenlijk altijd de verantwoordelijkheid voor overgewicht bij jezelf zoeken. Als je dat namelijk niet doet lukt het nooit om effectief af te vallen. Je hebt je als je zelf de verantwoordelijkheid niet neemt helemaal ondergeschikt gemaakt aan oorzaken buiten jezelf.
Er bestaan ontelbare manieren om af te vallen. Omdat het een zware klus kan zijn, zoeken veel mensen hulp uit de natuur: afslankkruiden. De werkzame stoffen zijn echter soms niet zo onschuldig als men zou vermoeden.
Bericht over een hormoon dat naast het verhogen van het vrouwelijk libido, mogelijk ook de eetlust van vrouwen vermindert. Is dit dan het nieuwe wondermiddel voor vrouwen met overgewicht?
Fabuless en andere gezondheidsbevorderende zuiveldranken voor langdurige gewichtsbeheersing zouden de stofwisseling verbeteren. Het verhaal achter hongersignalen vertragen met Glucagon.
Uit een analyse van maar liefst dertig grote onderzoeken naar de effecten van de drie belangrijkste medicijnen die voor de behandeling van overgewicht worden gebruikt wordt duidelijk dat de resultaten teleurstellend zijn (BMJ 15 November online).
Medicijnen speciaal om gewicht te verliezen: het lijkt een uitkomst om de groeiende epidemie van obesitas te stoppen. Vele mensen zien het gebruik van medicijnen als oplossing voor het overtollige gewicht. In Nederland zijn de meest gebruikte medicijnen voor afvallen orlistat (Xenical) en sibutramine (Reductil).
Al vanaf het eerste moment dat het middel in het nieuws kwam bestaat er een hype rond rimonabant (Acomplia of Zimulti). Ondanks dat er nog niemand kennis mee had gemaakt werd het middel al de hemel in geprezen. Zo stond een hele maandbijlage van het NRC-Handelsblad vol met het mirakel van rimonabant. Een onderzoek dat in het Journal of the American Medical Association verscheen bevestigt voor een deel dat rimonabant misschien wel het eerste werkelijk zinvolle medicijn zou kunnen zijn dat helpt bij vermageren (JAMA 2006;295:761).
Sibutramine remt in de hersenen de opname van bepaalde boodschappercellen. Dit leidt onder andere tot een sneller gevoel van verzadiging, waardoor de gebruiker sneller vol zit.
Orlistat is verkrijgbaar als Xenical. Orlistat moet in combinatie met een streng dieet gebruikt worden en kan dan tot 10% gewichtsreductie voeren (Lancet 1998;352:167). In verschillende onderzoeken is de effectiviteit aangetoond (JAMA 1999;281:235). Orlistat voorkomt dat het lichaam vetten opneemt. Die vetten komen er vervolgens in verhoogde mate met de ontlasting uit.
Metformine behoort tot de familie van de biguaniden. Die zorgen ervoor dat de spieren meer suiker opnemen. Het suikergehalte in het bloed wordt dan normaal, terwijl de hoeveelheid natuurlijke insuline onveranderd blijft.
Kruidenproducten en voedingssupplementen zijn veilig. Dat denken we tenminste. In het Amerikaanse artsenblad The Journal of the American Medical Association vershceen in 2003 een artikel over het populaire vermageringsmiddel ephedra of efedrine (ook in Nederland uitermate populair), waaruit blijkt dat het in de eerste plaats niet zo geweldig effectief is en bovendien potentieel gevaarlijk (JAMA 2003;289:1537).
Omdat er zo'n grote markt is voor laxeermiddelen, zijn er nogal wat van deze "medicijnen". De meeste zijn vrij, zonder recept, verkrijgbaar. In ons land zijn er tientallen laxeermiddelen te koop, maar in Duitsland ligt de zaak nog extremer. Daar zijn 300 verschillende laxeermiddelen vrij te koop. Er is een indeling van laxeermiddelen te maken op basis van hun werkingsmechanisme, maar die indeling is aan kritiek onderhevig.
Als je meer plast verlies je natuurlijk ook gewicht. De halve liter vocht die je extra kwijt raakt merk je als je op de weegschaal staat. Het lijkt wel of je een pond lichter bent. In sommige perioden houden we wat meer vocht vast. Als we lange afstanden vliegen, als we teveel alcohol drinken, en vrouwen die ongesteld gaan worden. Opgeblazen voelen ze zich omdat ze denken kilo’s extra vocht met zich mee te dragen. Ongehinderd door al te veel kennis gaan sommige mensen dan die plaspillen gebruiken om gewicht kwijt te raken. Alles wil men doen om wat lichter te zijn.
Kruidenproducten en voedingssupplementen lijken zo veilig. Dat denken we tenminste. Tot 2006 was het kruidenmiddel ephedra één van de populairste vetverbranders in de vrije verkoop. Ephedra bevattende middelen worden gebruikt om te af te vallen en om sportprestaties te verbeteren.
Het Amerikaanse bedrijf Merck heeft inmiddels een stof ontwikkeld die sterk lijkt op rimonabant. Het heet taranabant en uit de eerste onderzoeken blijkt dat het mogelijk effectief is bij de aanpak van ernstig overgewicht.
In Groot-Brittannië is de strijd tegen overgewicht in volle gang. Er is veel hoop gevestigd op een recent ontwikkelde afslankpil, ook al heeft deze mogelijk een gevaarlijk neveneffect. Aan medicijnen die tot gewichtsverlies moeten leiden, is op dit moment geen gebrek.
Cholesterolremmers, statines genaamd, hebben een cholesterol verlagend effect en worden als preventief middel tegen hart- en vaatziekten voorgeschreven. Door het groeiende probleem van obesitas bij kinderen lijken statines nu ook bij hen nodig. Het is echter moeilijk de grens te trekken wanneer cholesterolremmers mogen worden voorgeschreven en wanneer niet.
Moeten kinderen met overgewicht statinen (cholesterol verlagers) tegen een te hoog cholesterolgehalte gaan slikken? Amerikaanse artsen vinden dat laatste.
Een medicijn dat doorgaans wordt voorgeschreven tegen epilepsie blijkt ook te werken tegen overgewicht. Het medicijn, vigabatrine genaamd, zou mogelijk een positief effect hebben op drugsverslaving. Toen Amerikaanse wetenschappers dit wilden onderzoeken kwamen zij er achter dat het medicijn niet alleen verslaving, maar ook overgewicht tegen gaat.
Er is een dikke kans dat binnenkort een nieuwe afslankpil geboren zal worden. Het medicijn dat de stof tesofensine bevat, zou tweemaal zo effectief zijn als de pillen die op dit moment verkrijgbaar zijn.
Degene die een effectief middel ontwikkelt om overgewicht terug te dringen hoeft zijn leven lang nooit meer te werken. Z’n kinderen en kleinkinderen trouwens ook niet. Wat zullen veel mensen dat medicijn gaan gebruiken. Er zijn dan ook heel wat bedrijven op zoek naar dat wondermiddel, maar tot nu toe is elk medicijn dat ontwikkeld en geïntroduceerd werd nog een teleurstelling gebleken. In een proefomgeving leken ze beloftevol, maar in de echte wereld waar gewone mensen ze slikken, daar blijken de resultaten tegen te vallen en de bijwerken niet te negeren. Toch is er aanvankelijk alleen maar hallelujageluid te horen als het over medicijnen gaat die de oplossing zouden moeten brengen. Nu weer rond Taranabant, een medicijn dat door het Amerikaanse bedrijf Merck ontwikkeld werd.
Taranabant is een broertje van rimonabant (Acomplia), dat enkele jaren geleden met veel poeha gepresenteerd werd. Dat middel zou het helemaal gaan worden. In Europa werd dit medicijn tot de markt toegelaten, maar het werd in vrijwel geen enkel land vergoed door de ziektekostenverzekeraars. In de Verenigde Staten werd het tot twee maal toe geweigerd omdat er serieuze bedenkingen waren vanwege de bijwerkingen op de geest: prikkelbaarheid, depressie en zelfmoordgedachten werden gemeld.
Bij Taranabant zien we voorlopig een vergelijkbaar scenario. Op de 57ste bijeenkomst van het American College of Cardiology werd eind maart 2008 een onderzoek gepresenteerd. 414 mensen gebruikten taranabant en 417 een placebo (nepmedicijn). Mensen wisten niet wat ze kregen en artsen wisten niet wat ze voorschreven. Beide groepen werden ook gestimuleerd een dieet te volgen en flink te gaan sporten. Vervolgens werden ze een jaar lang gevolgd. 28% van de Taranabantgebruikers verloor meer dan 10% van z’n lichaamsgewicht tegen 8% bij de placeboslikkers. Bijwerkingen waren vooral misselijkheid en diarree. Ook werd prikkelbaarheid gezien.
Taranabant helpt net als rimonabant het verlangen naar eten te onderdrukken. Het onderzoek werd gefinancierd door de makers van het medicijn. Dit is hoopvol (zoals de introductie van alle eerdere medicijnen hoopvol was), maar overgewicht zit ingewikkeld in elkaar. Er zijn veel factoren. Wat gaat er gebeuren als mensen op een gegeven moment met het medicijn stoppen. Wat gebeurt er als allerlei mensen het middel gaan slikken, niet alleen maar mensen die erg gemotiveerd waren en zich ervoor opgaven? En bijwerkingen openbaren zich zelden in de opzet van eerste gesponsorde onderzoeken. Die blijken vaak pas in een latere fase als veel meer mensen ze gaan gebruiken. Gewoon nuchter blijven. Afwachten tot echt bewezen dat je zo’n middel veilig kunt gebruiken en intussen op de je eten letten en veel bewegen.
