Vetten schadelijk, maar voornamelijk bij overgewicht

Vetten zijn belangrijke macrovoedingsstoffen die ons lichaam nodig heeft, maar bij een te grote hoeveelheid kunnen ze schadelijk zijn. Toch zijn er dieetgoeroes, zoals de voorstanders van het Atkins dieet, die beweren dat een voeding met vet, als je het tenminste niet met bepaalde andere voedingsmiddelen samen eet, effectief is in het reduceren van het lichaamsgewicht. Recent onderzoek heeft aangetoond dat vetten met name schadelijk zijn bij mensen met overgewicht. In hoeverre zijn vetten nu schadelijk en wat kun je beter wel en niet eten?

Onderzoek heeft aangetoond dat vetten het risico op hart- en vaatziekten en diabetes type 2 verhogen. Terwijl bij diabetes de hoeveelheid vet belangrijk lijkt te zijn, speelt bij het ontwikkelen van hartziekten voornamelijk de samenstelling van vetzuursamenstelling een belangrijke factor in onze gezondheid. Onderzoek heeft aangetoond dat enkelvoudig trans-onverzadigde verzuren en verzadigde vetzuren het risico op hartziekten verhogen, waarbij transvet slechter is dan verzadigd vet.

• Enkelvoudige trans-onverzadigde vetzuren zitten in industrieel geharde plantaardige olie en vlees- en melkvet. Transvetten kun je vinden in zuivelproducten, vlees, vast frituurvet, snacks en allerlei bakkerijproducten.
• Verzadigde vetzuren hebben een ongunstig effect op het LDL-cholesterol gehalte. Verzadigde vetzuren zitten in harde margarine, bak- en braadvet, vette kaas (48+), vet vlees, worst, volle melkproducten, koek, gebak, snacks en zoutjes.
• Daarentegen werken de vetzuren in vis juist risicoverlagend.
• De onverzadigde goede vetzuren, waarmee je deze vetten dus het beste kunt vervangen, zitten vaak in vloeibare vetsoorten, maar om er achter te komen in welke producten ze precies zitten, is het belangrijk om op het voedingsetiket van producten te kijken. Het helpt in ieder geval om voornamelijk de magere varianten van voedingsmiddelen te kiezen en de hoeveelheid snacks, koek en snoep te verminderen.

Ondanks dat een aantal onderzoeken een verband hebben gevonden tussen de hoeveelheid vet in de voeding en kanker. Er wordt wel eens gespeculeerd dat visolievetzuren een preventief effect hebben op het ontwikkelen van kanker, maar tot dusver is het onderzoek hiernaar niet overtuigend.

Wanneer de energiebalans in evenwicht is, beïnvloeden vetten de energiebalans minimaal en kunnen ze zelfs een positief effect hebben op het HDL-cholesterol- en triglyceridegehalte in het bloed. Mits de hoeveelheid vet in de voeding normaal is natuurlijk. In dit geval kan vervanging van koolhydraten door vetten de lipoproteïneconcentratie in het bloed verminderen. Een dieet van vetten is in die zin dus niet slecht en af en toe langs de snackbar kan in zo’n geval ook geen kwaad. Waar het subtiele verschil in zit is onze energiebalans. Wanneer deze namelijk niet in balans is en we spreken van overgewicht (let wel, een energiebalans uit evenwicht wordt niet per definitie veroorzaakt door te veel vetten), vormen vetten wel degelijk een bedreiging. Om die reden concludeert de Gezondheidsraad dan ook dat met name de bevolkingsgroepen met overgewicht of obesitas hun vetinname flink moeten verlagen.