Gezond of niet gezond?

11-2-2008

Vis, zuivel, wijn en soja. Er wordt van beweerd dat ze zo gezond zijn. Zijn de gezondheidsclaims terecht of moeten we deze producten verbannen uit ons dieet? We weten wat gezond eten is. Er kunnen jarenlange onderzoeken aan voorafgaan voordat met recht kan worden gezegd dat product X het gezondheidsetiket verdient. Is dit eenmaal vastgesteld, dan gaan we met z’n allen naar de winkel om dat gezonde product te kopen. Soms is helemaal niet zo duidelijk of iets echt gezond is of dat het een fabeltje of een slimme verkooptruc is. Verschillende bronnen kunnen elkaar tegenspreken. Er bestaat een kans dat je op de verpakking van product X leest dat het hartstikke gezond, maar dat een professor op televisie het product compleet afkraakt. Wat nu?

Vis zou zomaar product X kunnen voorstellen. Een paar keer per week een portie vis consumeren kan het risico van een hartkwaal met maar liefst 30 procent helpen voorkomen, aldus oude bronnen. Een recente studie heeft echter uitgewezen dat het niet alleen de vis is, maar dat de eetgewoonten van viseters die de betere gezondheid van het hart verklaren. Toch mogen we er vanuit gaan dat vis eten wel degelijk goed voor je is. Het is een feit dat vis een rijke bron is van omega-3-vetzuren. Deze stoffen kunnen de kans op hartproblemen sterk reduceren en bovendien zijn ze essentieel voor een goede ontwikkeling van het zenuwstelsel. Het eten van twee of drie vismaaltijden per week mag dus gerust een gezonde eetgewoonte genoemd worden.

Een ander twijfelgeval is zuivel. Men heeft aangetoond dat de consumptie van zuivelproducten gewichtsverlies bevordert. Volgens een Amerikaanse studie van de University of Tennessee kan een zuivelrijk dieet voor vijf procent extra verlies van lichaamsvet zorgen. Recent onderzoek van de Physicians Committee for Responsible Medicine (PCRM) – eveneens van Amerikaanse bodem – meldt ons echter dat zuivel helemaal geen invloed op gewichtsverlies heeft. Deze twee onderzoeken zijn uitgevoerd door instanties die tegenstrijdige visies en belangen hebben. De eerste partij werd financieel gesteund door de zuivelindustrie, terwijl de tweede partij er bekend om staat de voorkeur te geven aan een veganistisch dieet, waar zuivel dus niet in thuishoort. De uitspraak van de PCRM moet ons niet beletten om zuivel te consumeren, want in principe kunnen we alles eten. Maar met mate. Het is bovendien bewezen dat zuivel rijk is aan calcium, dat ervoor zorgt dat we meer van het hormoon calcitrol aanmaken. Een stijging van het calcitrolgehalte heeft als gevolg dat het lichaam minder vet opslaat. Calcium uit zuivelproducten geeft een sterker effect dan calcium uit voedingssupplementen. Zuivel komt dus als winnaar uit de strijd. Dit neemt helaas niet weg dat we op het aantal calorieën moeten letten, want daar kunnen deze producten ook vol van zitten.

Wijn vormt ook een bron van discussie. Vroeger dacht men dat rode wijn heel gezond is – de anti-oxidanten in de drank zouden helpen tegen hartziekte, kanker en de ziekte van Alzheimer. Nu klinken er stemmen die beweren dat witte wijn anti-oxidanten bevat die even goed zijn voor het hart als de anti-oxidanten in rode wijn. Verscheidene studies hebben uitgewezen dat ook andere dranken zoals bier gezondheidsbevorderend zijn. Is het dan de alcohol die ons lichaam helpt gezond te houden? Deze kwestie vraagt om verder onderzoek, dus overdrijf niet met de alcoholconsumptie en houd het voorlopig bij maximaal één of twee glazen per dag.

Een product waarvan het gezondheidsgehalte onomstotelijk vast lijkt te staan is soja. Soja draagt bij aan een lagere kans op hartkwalen, kanker en andere aandoeningen. De sojarijke voeding van Aziaten zou verklaren waarom deze bevolkingsgroep zo weinig last heeft van hartproblemen. Nu heeft echter een analyse van 200 studies roet in het eten gegooid: soja blijkt een gering effect te hebben op het hart, de vruchtbaarheid en de kans op kanker. Experts zeggen dat een grote consumptie van soja niet beschermt tegen ziekte, tenzij soja gegeten wordt in plaats van andere voeding die rijk is aan ongezonde verzadigde vetten. Wel is men eenstemmig over het feit dat sojaproducten veel calcium, eiwitten en gezonde meervoudig onverzadigde vetten bevatten.